Sakat Cenah

*Bu yazı Disability Rights UK sayfasından çevrilmiştir.

İngiltere’de Öğrenci Ofisi (Office for Students – OfS) tarafından Ekim ayında yayımlanan “Tek tip çözüm herkese uymaz: Engelli öğrenciler için fırsat eşitliği” başlıklı yeni rapor, ilerlemelere rağmen engelli öğrencilerin yükseköğrenimde sistemik dezavantajlar yaşamaya devam ettiğini ortaya koydu.

Rapor, sorunun temelini “proaktif bir kurumsal yaklaşım” eksikliği olarak tanımlıyor. Üniversitelerin, engelli öğrencilere sağlaması gereken “makul düzenlemelerin” (reasonable adjustments) belirlenmesi ve uygulanmasında tutarsızlıklar olduğu vurgulanıyor.

Pek çok öğrenci gecikmelerle, belirsiz süreçlerle ve kurumsal bir taahhütten ziyade tamamen bireysel personelin inisiyatifine bağlı destek mekanizmalarıyla karşılaşıyor.

100’den fazla üniversite ve kolej temsilcisiyle yapılan anket verilerine ve öğrenci görüşlerine dayanan rapor, eğitim sağlayıcılara çağrıda bulunuyor: Kapsayıcılık ve erişilebilirlik, “reaktif ve duruma göre değişen” bir yaklaşım yerine, müfredata, sınav tasarımına, personel eğitimine ve öğrenci hizmetlerine proaktif bir şekilde “yerleşik” hale getirilmeli.

Rapordan bulgular

Rapor, sistemin engelli öğrencileri nasıl yüzüstü bıraktığını somut verilerle ortaya koyuyor:

• Düşük Memnuniyet: Engelli öğrenciler, Ulusal Öğrenci Anketi’nin her temasında engelsiz akranlarına göre daha düşük memnuniyet bildiriyor.

• Tek Tip Çözüm İşe Yaramıyor: Engelli öğrencilerin yaklaşık %65’i birden fazla engele sahip olduğunu belirtiyor. Bu durum, “tek tip” çözümlerin neden başarısız olduğunu kanıtlıyor ve kişiye özel desteğin şart olduğunu gösteriyor.

• Destek Yetersiz: Engelli olduğunu beyan eden öğrencilerin sadece %38’i, eşit şartlarda eğitim görebilmek için ihtiyaç duydukları desteğin tamamını aldıklarını belirtti.

• Şeffaf Olmayan Retler: Destek talebinde bulunanların %43’ü taleplerinin tamamen veya kısmen reddedildiğini bildirdi. Daha da kötüsü, bu retlerin %78’i öğrenciye hiçbir açıklama yapılmadan gerçekleşti.

• Şikayet Yoğunluğu: 2024 yılında Bağımsız Yargı Ofisi’ne (OIA) yapılan şikayetlerin %40’ından fazlası engelli öğrencilerden geldi.

• Denetim Eksikliği: Üniversitelerin sadece %15’i makul düzenlemelerin etkili olup olmadığını değerlendirmek için resmi ve sistematik bir sürece sahip. %60’ı ise “gayri resmi” incelemelere güvendiğini belirtiyor.

“Mali Baskılar, Yasal Görevleri Ortadan Kaldırmaz”

Rapor, üniversitelerin artan sayıda karmaşık ihtiyacı olan engelli öğrenci, yetersiz uzman personel ve bütçe kısıtlamalarını gerekçe gösterdiğini belirtiyor. Ancak OfS, “mali kısıtlamalara bakılmaksızın, 2010 Eşitlik Yasası kapsamındaki yasal görevin değişmediğini” vurguluyor.

Disability Rights UK (Engelli Hakları İngiltere) temsilcisi Rundip Thind, durumu şöyle özetliyor:

“Çok fazla engelli öğrenci, ilk günden beri almaları gereken destek için savaşmak zorunda kalıyor. Bu rapor, yardım hattımızı arayan öğrencilerden her gün duyduğumuz şeyi yansıtıyor: Sürekli destek peşinde koşmaktan veya ihtiyaçlarını gerekçelendirmek zorunda kalmaktan tükenmiş durumdalar.

Sistem, çoğu zaman öğrencilerin sonsuz süreçlerle boğuşmasını bekliyor; oysa asıl ihtiyaçları olan şey tutarlı ve proaktif bir destek. Bulgular net bir tablo çiziyor: Destek tutarsız, kurumsal hesap verebilirlik zayıf ve kararlar şeffaflıktan uzak.

Üniversiteler harekete geçmek için bir şeylerin ters gitmesini beklememeli. Kapsayıcılık, sonradan eklenen bir yama değil, günlük pratiğin bir parçası olmalıdır.”