Sakat Cenah

Bir 3 Aralık’ı daha geride bıraktık. Yılın geri kalanında bazı haftalar hariç engellileri hatırlamayan siyasetçiler, bakanlar, siyasi partiler büyük bir iştahla kutlama mesajları yayınladı. Klişelerin ötesine geçmeyen mesajlar, ayrı bir çelişkiyi daha içinde barındırdı. Sosyal medya hesaplarında yayınlanan mesajlarda görsel betimleme kullanılmadı. Sakat Cenah olarak engelli kamuoyunun ‘tek gün’ eleştirilerine dikkat vermeden 3 Aralık’ta görsel betimleme yapmadan kutlama mesajları yayınlayan siyasetçileri, bakanları ve siyasi partileri derledik.

Aradığın ‘kutlamaya’ erişilemiyor

Listedeki ilk kişi 85 milyonun Cumhurbaşkanı olan Recep Tayyip Erdoğan. Erdoğan sosyal medya hesabında paylaştığı mesajla, ‘3 Aralık Dünya Engelliler Günü’nü kutladı. Erdoğan mesajında engellilerde ‘engelli kardeşlerimiz’ şeklinde ifadesini kullanırken, “Hayat mücadeleleriyle hepimiz ilham veren tüm engelli vatandaşlarımızın yanında olmaya, onları tüm olanaklarımızla desteklemeye devam ediyoruz” dedi. Engellileri ilham veren olarak nitelendirerek klişelere başvururken görsel betimleme de yapmadı.

Dijital dünyada güçlendirmek(!)

Türkiye’de Cumhurbaşkanı’ndan sonra engelli politikalarında en yetkili kişi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Mahinur Göktaş. 3 Aralık’ta birden fazla mesaj yayımlayan Göktaş, hiçbir paylaşımında görsel betimlemeye yer vermedi. İlk mesajında İşitme Engelliler Milli Voleybol Takımını tebrik eden Göktaş, engellileri dijital dünyada güçlendirme mesajı vererek kafaları karıştırdı. Göktaş da ‘engelli kardeşlerimiz’ ifadesini kullandığı mesajında şunları söyledi:

“3 Aralık Dünya Engelliler Günü’nde, engelli insanlarımızı dijital dünyada güçlendirecek önemli ve gelişmiş bir adım hep birlikte atıyoruz. Engelli vatandaşlarımızın kamu hizmetlerine çok daha hızlı, kolay ve güvenli bir şekilde ulaşabilmesi için hazırladığımız Engelsiz Türkiye Mobil Uygulamamızı hayata geçiriyoruz. Onun bireyin yaşamı, her alanda özgürce var olabileceği; haklarına tam, etkin ve güvenli bir şekilde erişilebilen bir Türkiye ve dünya için değerlendirilmeye devam edeceğiz. Bu özel gün vesilesiyle engelli kardeşlerimize ve değerli ailelerine en kalbî sevgi ve muhabbetlerimi iletiyor, uygulamamızın milletimize hayırlı olmasını diliyorum.”

Ayrımcılık kurumundan ayrımcılık

Cumhurbaşkanı ve Bakanlığın ardından engelliler için önemli kurumlardan birisi de Türkiye İnsan Hakları Eşitlik Kurumu (TİHEK). TİHEK her ne kadar güvenilir tartışmalarına neden olsa da ayrımcılık konusunda başvurulabilecek bir kurum. 3 Aralık Dünya Engelliler Günü vesilesiyle de bir “Eğitim ve İstihdamda Makul Düzenleme Yükümlülüğü Paneli” düzenledi. TİHEK Başkanı Fahrettin Altun da sosyal medya hesabında panelin paylaşımını yaptı. Altun görsel betimleme kullanmadığı paylaşımında “Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu olarak insan haklarının korunması, eşitliğin tesis edilmesi ve engellilerin toplumsal hayata tam ve aktif hale getirilmesinin çalıştırılmasındaki faaliyetlerimizi kararlılıkla sürdürmeyiz. Hiçbir vatandaşımızın geride bırakılmadığı, eşit, adil ve kapsayıcı bir toplumsal düzenin inşası için var gücümüzle çalışmaya devam ediyoruz” ifadelerini kullandı. Altun, ‘hiçbir vatandaşın geride bırakılmadığı’nı söyledisği paylaşımında körleri ya vatandaş saymadı ya da ‘hiçbir’ söylemini sözde kullandı.

TİHEK’te ise Altun’dan farklı olarak yayınladıkları dört fotoğrafın birinde görsel betimle kullandı. Görsel betimlemenin yeterliliği konusunda ise tartışmalı. TİHEK’in betimlemesi şöyle: “Görselde panelden bir kesit yer almaktadır. Kürsüde Prof. Dr. Fahrettin Altun açılış konuşmasını gerçekleştiriyor.”

Özel’den erişilebilir olmayan erişilebilirlik vaadi

Ana muhalefette de durum pek farklı olmadı. Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel, 3 Aralık mesajında iktidara gelmeleri halinde gerçekleştirecekleri erişilebilirlik vaadine erişilebilir olmayan paylaşımında yer verdi. Anıtkabir ziyaretinden yanında körlerle fotoğraf paylaşan sosyal medyadaki körlerin taleplerine dikkat vermedi.

Erişilebilirlik sözü veren Özel’in mesajı şöyle:

“Siyaseti; en çok ihtiyacı olanın yanında durmak, sesi duyulmayanın sesi olmak için yapıyoruz. Tam da bunun için eşitliği ve erişilebilirliği bu ülkenin standartı haline getirmek zorundayız. Çünkü engelsiz bir Türkiye, hepimizin daha adil, daha insani ve daha güçlü yarını demektir. 3 Aralık Dünya Engelliler Günü’nde söz veriyoruz: Kimseyi geride bırakmadan yürüyeceğiz.”

Siyasi partiler ne paylaştı?

İktidar partisi AKP, 3 Aralık’ta görsel betimleme olmadan paylaştığı mesajda, “3 Aralık Dünya Engelliler Günü vesilesiyle, engellilerin toplumsal hayata eşit, güvenli biçimde sunulmasının kapsamını bir kez daha hatırlatıyor; Tüm engelli bireylerinize sağlık ve huzur sistemi. Biliyoruz ki asıl aşılması gereken engeller fiziki değil, zihinlerde ve kalplerde oluşanlardır. Daha kapsayıcı bir gelecek için düzenlenerek kararlılıkla sürdüreceğiz” dedi.

CHP, sosyal medya hesabında “Farkındalık ve sevgiyle aşamayacağımız engel yok… Engellerin olmadığı bir ülkede birlikte kuracağız!” mesajıyla betimlemesiz görsel paylaştı.

Milliyeti Hareket Partisi (MHP), 3 Aralık paylaşımında “Sevginin Aşamayacağı Engel Yok” sözüyle betimlemesiz görsel paylaştı.

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) 3 Aralık’ta Sezai Temelli’nin Meclis’te yaptığı konuşmayı video olarak yayınladı. Ancak DEM Parti, 1 Aralık’ta yaptığı açıklamayla 3 Aralık’ı eleştirmiş ve “Bizler artık bu tiyatronun bir parçası olmayacağız. 3 Aralık bizim için bir dönüşüm hamlesidir; yaptıklarımızla ve yapamadıklarımızla yüzleşmenin günüdür” demişti.

İYİ Parti, 3 Aralık paylaşımda görsel betimleme kullanmadı, “#3AralıkDünyaEngellilerGünü’nde bir kez daha hatırlatıyoruz ki; Sosyal devlet, kimseyi geride bırakmayan devlettir. Erişilebilir şehirler, kapsayıcı eğitim, adil istihdam politikaları ve güçlü sosyal destekler lütuf değil, haktır. Engelli vatandaşlarımızın onuruyla, hakkıyla ve özgürce yaşayacağı bir Türkiye’yi hep birlikte inşa edeceğiz” dedi.

Türkiye İşçi Partisi (TİP), 3 Aralık’ta sosyal medya hesabından uzun bir mesaj yayınladı. Klişelerden uzak olan mesajın görselinde ise betimleme kullanmadı.

Yeniden Refah Partisi, 3 Aralık’ta genel başkan yardımcısı ve Kocaeli Milletvekili Mehmet Aşıla’nın Meclis’te yaptığı konuşmanın videosunu paylaştı.

Gelecek Partisi, görsel betimleme olmadan paylaştığı 3 Aralık mesajında “Engelleri değil, imkanları konuşan bir Türkiye için yana yanayız. 3 Aralık Dünya Engelliler Günü’nde; fırsat eşitliği, erişilebilirlik, tam katılım ve engelsiz bir gelecek için hep birlikte çalışmaya devam ediyoruz” dedi.

Saadet Partisi, görsel betimleme olmadan paylaştığı mesajında “Engelleri ortadan kaldırarak hayatı eşitlemek dileğiyle Dünya Engelliler Günü kutlu olsun!” dedi. Ayrıca görselde işaret diliyle alfabesi yer aldı.

Demokrat Sol Parti, “Engel tanımayan yüreklere selam olsun” mesajıyla video yayımladı. Videoda yapılan konuşmada, “hepimizin engelli olduğu bakış açısıyla davranmalıyız” sözleri yer aldı.

Mecliste milletvekili bulunan Emek Partisi, DEVA Partisi ve HÜDA Par 3 Aralık mesajı paylaşmadı.