İskoç İnsan Hakları Komisyonu’nun İskoç Parlamentosu’na sunduğu “Ulusun Durumu 2025” (State of the Nation 2025) raporunda vurgulanan 10 “acil endişe” alanından ikisi, engelli haklarının devam eden ihlallerine odaklandı.
“Kurumsal ve Uygunsuz” barınma koşulları
Raporda, öğrenme güçlüğü çeken ve otistiklerin kendi evlerinde yaşamaları için sağlanan desteğin “yetersiz” olduğunu belirtildi. Birçok engellinin “kurumsal, uygunsuz ve ‘ev’ olarak adlandıramayacakları bölgelerdeki” konutlarda yaşamaya zorlandığı ifade edildi.
Komisyon, İskoç hükümetinin bağımsız yaşam hakkını teslim etmek için gerekli toplum temelli desteği hayata geçiremediğini ve bu alandaki eylemlerin insan hakları gerekliliklerini karşılayıp karşılamadığını denetleyecek “şeffaflık ve izleme” mekanizmalarının eksik olduğunu vurguladı.
Engelli yardımları ve yoksulluk uyarısı
Raporda dikkat çekilen bir diğer önemli husus ise mali destekler oldu. Engelli yardımlarının “insana yakışır bir yaşam standardı” sağlamada başarısız olduğu ve kesinti riskiyle karşı karşıya bulunduğu belirtildi. İstatistiklere göre engellilerin yoksulluk içinde yaşama ihtimali, engellilerin bulunmadığı hanelere göre daha yüksek.
Geçtiğimiz yıl Komisyona konuşan engelliler ve örgütler, günlük yaşamdaki engellilikle ilgili ek maliyetleri karşılaması gereken sosyal güvenlik ödemelerinin, aslında “gıda gibi temel ev giderlerini karşılamak için kullanıldığını” ifade etti.
Rapora göre engelliler, artan borçlarla yüzleşiyor ve çoğu zaman tıbbi ekipmanlarını şarj etme maliyetleri de dahil olmak üzere yakıt faturalarını ödeyemiyor.
“İmkansız seçimler” ve politik kesintiler
Raporda, engellilerin karşı karşıya kaldığı zorluklara rağmen Birleşik Krallık politikacılarının engelli desteğinde daha fazla kesinti ve değişiklik yapmayı aktif olarak değerlendirdiğini, bu durumun da hakları “aktif bir şekilde baltaladığını” belirtildi.
Özellikle, engellilerin “geçinmekte zorlandığı” bir dönemde, önümüzdeki Nisan ayından itibaren çoğu yeni hak sahibi için Evrensel Kredi’nin (Universal Credit) sağlık kaleminde yapılacak haftalık 50 sterlinlik kesintiye dikkat çekiliyor.
İskoç hükümeti, kendi yetki alanındaki Yetişkin Engellilik Ödemesi’nde (ADP) harcamaları azaltmak için bir değişiklik yapmayı düşünmediğini belirtse de; raporda, hükümetin bütçelemede insan hakları temelli bir yaklaşım sergilediğini henüz kanıtlayamadığını vurgulandı. Raporda, “Yetki devri (yerel yönetim yetkisi), insan haklarına saygı göstermemek, korumamak ve yerine getirmemek için bir bahane değildir” ifadesi yer aldı.
Bir mücadele örneği: “Haklar aşınıyor”
Raporda görüşlerine yer verilen Derek, durumu şu sözlerle özetliyor: “İnsan haklarının çoğu yavaş yavaş yontulup yok ediliyor gibi hissettiriyor.”
Glasgow Engelli İttifakı tarafından desteklenen Derek, “Erişilebilir konutu bir kenara bırakın, sadece erişilebilir formatta bilgi alabilmek için yerel konut idaresiyle 20 yıl mücadele etmem gerekti” diyerek bürokratik engellere dikkat çekti.
Çağrı ve diğer uyarılar
İskoç İnsan Hakları Komisyonu Başkanı Profesör Angela O’Hagan, raporun parlamentoya net bir eylem çağrısı olduğunu belirterek şunları söyledi:
“İnsanlar evlerini ısıtmak, ailelerini beslemek veya temel hizmetlere erişmekte zorlanıyor ve bu durum toplumlarımızda gerçek bir hayal kırıklığı ve gerilimi körüklüyor. Böyle zamanlarda insan hakları her zamankinden daha önemlidir. Öfkeyi azaltmanın ve güveni yeniden inşa etmenin en etkili yolu, bu hakları herkes için yaşanabilir bir gerçeklik haline getirmektir.”
Öte yandan, Eşitlik ve İnsan Hakları Komisyonu (EHRC) da İnsan Hakları Günü’nde yayınladığı ayrı bir raporda, Birleşik Krallık hükümetini uyardı. EHRC, hükümetin engellilerin sağlık hizmetlerine erişimi, barışçıl protesto hakkı ve göçmen işçilerin sömürüden korunması gibi “temel” insan haklarını korumada başarısız olduğunu bildirdi.
Disability News Service (DNS) sitesinde yayınlanan haberi Sakat Cenah Türkçe’ye çevirdi.
Bir Cevap Yazın