Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Ankara Etimesgut’ta bulunan GİMSA Park AVM’deki oyun alanına down sendromlu M.A.Y.’nin alınmaması üzerine başlattığı resen inceleme sonucunda GİMSA Perakende Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne 204 bin 285 TL idari para cezası verdi. TİHEK, işletmenin engellilik temelinde “ayrı tutma” suretiyle ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine hükmetti.
10 Nisan 2025 tarihinde M.A.Y. isimli down sendromlu çocuk, öğretmeni S.K.O. ile birlikte AVM’deki top havuzuna girmek istedi. Ancak işletme çalışanları “özel gereksinimli çocukların top oyun alanına girmesinin yasak olduğunu” ve “diğer çocuklara zarar verebileceğini ya da zarar görebileceğini” söyleyerek çocuğu oyun alanına almadı. Öğretmenin, çocuğa oyun havuzunda eşlik edebileceği yönündeki çözümü de “yetişkinlerin havuza alınamayacağı” gerekçesiyle reddedildi.
Olayın video kaydına alınarak sosyal medyada ve ulusal basında gündem olması, ayrıca sivil toplum örgütlerinin AVM önünde protestolar düzenlemesinin ardından TİHEK konuyla ilgili resen inceleme başlattı.
Şirket savunmasında, engellilere yönelik ayrımcılık yapmadıklarını, top havuzunda çocukların sağlığı ve güvenliği için 90-140 cm boy sınırlaması bulunduğunu, yetişkinlerin havuza alınmadığı için öğretmenin girişine izin verilmediğini ve öğretmenin “ısrarlı ve saldırgan” tavırlar sergilediğini iddia etti.
Olay anına ait video kayıtlarını ve tarafların beyanlarını inceleyen TİHEK, şirketin savunmasını inandırıcı bulmadı. Kararda, işletmenin iddia ettiği gibi çocukların boy ölçümüne tabi tutulduğuna veya alanda boy sınırını gösteren uyarıcı bir pano bulunduğuna dair hiçbir somut delil olmadığı belirtildi.
TİHEK kararında, görevlinin engelli çocuğun top havuzuna girişini engellemesinin somut ve ölçülebilir bir risk değerlendirmesine değil; tamamen genel varsayımlar, ön yargılar ve aşırı korumacı tutumlara dayandığına dikkat çekildi. Çocuğun kapalı alan oyun ekipmanlarından yararlanabilmesi için bir refakatçi görevlendirilmemesi de işletmenin olumsuz etkileri azaltacak makul düzenlemeleri yapmadığını ve ölçülülük ilkesini ihlal ettiğini gösterdi.
Engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine hükmeden TİHEK, ihlalin etki ve sonuçlarının ağırlığını da göz önünde bulundurarak GİMSA’ya üst sınırdan 204 bin 285 TL idari para cezası kesti.
TİHEK kararı hangi kanunlara göre aldı?
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 2’nci maddesi: “Herkes, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir görüş, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğuş veya herhangi başka bir ayrım gözetmeksizin bu Bildirge ile ilan olunan bütün haklardan ve bütün özgürlüklerden yararlanabilir.”
Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 31’inci maddesi: “Taraf Devletler çocuğun dinlenme, boş zaman değerlendirme, oynama ve yaşına uygun eğlence (etkinliklerinde) bulunma ve kültürel ve sanatsal yaşama serbestçe katılma hakkını tanırlar.”
5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’un “Topluma dâhil olma” başlıklı 4/B maddesi: “Engellilerin toplumdan tecrit edilmeleri ve ayrı tutulmaları önlenir.”
6701 sayılı Kanun’un “Eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı” başlıklı 3’üncü maddesi: “Bu Kanun kapsamında cinsiyet, ırk, renk, dil, din, inanç, mezhep, felsefi ve siyasi görüş, etnik köken, servet, doğum, medeni hâl, sağlık durumu, engellilik ve yaş temellerine dayalı ayrımcılık yasaktır.”
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesi: “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. (…) Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.”
Bir yanıt yazın